საზოგადოება · სოციალური · CSR - ბიზნესის კორპორაციული პასუხისმგებლობა

CSR-ის ეპოქაში მშიერი ადამიანები პირამიდებს აღარ აშენებენ

 

  “კორპორაციული სოციალური პასუხისმგებლობა

 იმას კი არ გულისხმობს, თუ როგორ ხარჯავს კომპანია მოგებას,

 არამედ იმას, თუ რა გზებით იღებს ამ მოგებას”.

მათიას სტაუსბერგი

 

თბილისის ერთ-ერთ ცენტრალურ ქუჩაზე, მეტად პოპულარული კერძო კომპანიის ოფისის ეზოში ხუთიოდე წლის ბავშვი მოთქმით ტიროდა. დედას ითხოვდა. ვიფიქრე, დაიკარგა-მეთქი. მისკენ გავემართე. გზა დაცვის თანამშრომელმა ჩამიჭრა. თან დამამშვიდა- ნუ დარდობთ, დედა აქ მუშაობს. მალე მორჩება საქმეს და ჩამოვაო. შემდეგ ბავშვთან მივიდა, ისიც დაამშვიდა. ჩემს თვალწინ დაურეკა კიდეც პატარას დედას.

მოგვინებით გავიგე, რომ ამ კომპანიაში საქმე რთულად ყოფილა – თურმე, იმ ოფისში ბავშვებს არ უშვებენ. ანუ თანამშრომლებს სამსახურში შვილის მიყვანა კატეგორიულად ეკრძალებათ. და როცა დედას ან მამას სამუშაო საათების შემდეგაც საქმე აქვს, გამოუვალი მდგომარეობის გამო ბავშვები ოფისში მიჰყავთ და ეზოში ტოვებენ. ეზოში, რომელსაც ავტომანქანების სავალ ნაწილამდე ღია კარიანი ღობე და ერთმეტრიანი ტროტუარი აშორებს.

ვიდრე პირველი შოკიდან გამოვიდოდი, შევიტყვე, რომ ეს კომპანია რამდენიმე პროფესიონალმა დატოვა. მათ შორის ისეთებმა, რომელთა ყოველთვიური შემოსავალი 3 ათას ლარს აღემატებოდა. მიზეზი ის იყო, რომ დამსაქმებელი მათგან საქმეში დღე-ღამის გაერთიანებას და უპირობო ერთგულებას მოითხოვდა. ნებისმიერ შეწინააღმდეგებაზე კი თანამშრომლებს არჩევანის წინაშე აყენებდა – ან საქმე ან ოჯახი!

ეს, ალბათ, საუკეთესო ინდიკატორია იმისა, თუ რამდენად ვერ აცნობიერებს ზოგიერთი კომპანია კორპორაციულ სოციალურ პასუხისმგებლობას, არა მხოლოდ მომხმარებლების, გარემოს ან გარეშე დაინტერესებული პირების, არამედ თანამშრომლებიც მიმართ.

როცა ცხოვრებისა და სამუშაოს წონასწორობა ოჯახურ მოვალეობებთან თავსებადი არ არის საქმეზე შეყვარებული პროფესიონალებიც ტოვებენ ასეთ კომპანიებს. მით უფრო, თანამედროვე სამყაროში, როცა მსოფლიოს უმსხვილესი კომპანიები მაღალკვალიფიციური კადრების შენარჩუნებას ოჯახთან თავსებადი სამუშაო გარემოს შეთავაზებით ცდილობენ.  family friendly პოლიტიკა მოქნილ სამუშაო გრაფიკს, სახლიდან მუშაობას ან სამსახურში ოჯახური გარემოს შექმნას გულისხმობს. მათ შორის, არაერთ კომპანიას თანამშრომელთა შვილებისთვის საბავშვო ბაგა-ბაღები და გასართობ-განმავითარებელი ოთახებიც აქვს მოწყობილი. თუ საქართველოში მოქმედი ისეთი კომპანიის შესახებ გსმენიათ, აუცილებლად მითხარით. მე კი არაერთი მცდელობის მიუხედავად, ადგილობრივ ბაზარზე ის ვერ ვიპოვე.

CSR-512.png

მეტიც, არაერთი ფაქტი ვიცი, როგორ ეუბნებიან დასაქმებაზე უარს ახალგაზრდა გოგონებს, იმის გამო რომ პატარა შვილი ჰყავთ. და თუ სამსახურში  მიიღეს, არავითარი შეღავათი მათ. მაგალითად, 28 წლის ლიკამ არაერთხელ სთხოვა მენეჯერს, რომ ერთ საათიანი შესვენების გარეშე იმუშავებდა, ოღონდ 30 წუთით ადრე გაეშვათ სამსახურიდან, შვილი რომ გამოეყვანა საბავშვო ბაღიდან. მაგრამ ამაოდ. მენეჯერის პასუხი ამ დრომდე ასეთია: – „თუ სამსახური არ მოგწონს, წადი!“. ლიკას ფული ძალიან სჭირდება, ამიტომ სამსახურიდან ვერ წავა. არადა, მისი 4 წლის ნუციკო სიზმარში ხედავს და ოცნებობს, რომ დღის ბოლოს,  საბავშო ბაღის ჯგუფში, ერთხელ მაინც არ დარჩეს მარტო, ბოლო ბავშვად;  ერთხელ მაინც ყველაზე ადრე მიაკითხოს დედამ, რომლის გზასაც ბაღის ფანჯრებიდან პატარა სკამზე შემდგარი გაჰყურებს ყოველ საღამოს.

როცა ქვეყანაში მძიმე სოციალური ფონია, შენ კი უკვე შემდგარი ბრენდი ხარ, უმცირესი დანახარჯებითად შეგიძლია პოზიტიური გავლენა იქონიო საზოგადოების გარკვეული ჯგუფის – მომხმარებლების, პარტნიორების, თუნდაც თანამშრომლების მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე. და თუ ამას არ აკეთებ, შენ ვერც კარგ კადრს შეინარჩუნებ და ვერც მომხმარებელს, რადგან კლიენტთან ურთიერთობა დაბალი რგოლის თანამშრომლებს აქვთ. მათი განწყობა კი დიდწილად მუშაობის ხარისხზე აისახება.  მით უფრო, თუ ამ ადამიანებს არ უნაზღაურდებათ ზეგანაკვეთური შრომა, დაათრევენ სარეალიზაციო პროდუქტით სავსე  უმძიმეს ჩანთებს, იძულებულნი არიან შეისყიდონ დახლზე დარჩენილი ვადაგასული პროდუქცია, აიტანონ სამსახურის გასახდელ ოთახში დამონტაჟებული ვიდეო კამერები და ა.შ.

მართალია, ბიზნესის მიზანი მინიმალური დანახარჯით მაქსიმალური მოგების მიღებაა, მაგრამ, როცა კომპანიის მმართველი რგოლი აცნობირებს, რა სასიკეთო წვლილი შეუძლია შეიტანოს გარემოს და საზოგადოების ცხოვრებაში, მთავარი მიზნის მიღმა განსაზღვრული აქვს პრიორიტეტი და გამოხატავს კეთილ ნებას, შეცვალოს სხვისი ცხოვრება უკეთესობისკენ, ასეთ კომპანიას განვითარების გაცილებით მეტი შესაძლებლობა აქვს, რადგან საზოგადოებაში მაღალი რეპუტაციით სარგებლობს, მომხმარებელი ენდობა, ხოლო თანამშრომლებს ეამაყებათ მაღალი კოპორაციული პასუხისმგებლობის მქონე კომპანიაში მუშაობა და ხშირად უარს ამბობენ სამსახურში მეგობრული გარემოს დათმობაზე, თუნდაც  უფრო მაღალი ხელფასის სანაცვლოდ.

ჩვენს დროში გრძელვადიან და მდგრად წარმატებას მხოლოდ მაღალი კორპორაციული პასუხისმგებლობის მქონე კომპანიები აღწევენ, რადგან დღეს 21-ე საუკუნეა. CSR-ის ეპოქაში მშიერი ადამიანები პირამიდებს აღარ აშენებენ.

 

 

Advertisements
განათლება · საზოგადოება · სოციალური

მშობლებო, ხელის გულზე გიდევთ პრობლემები! თქვით. ილაპარაკეთ..

მშობლებო, ამოიღეთ ხმა!

კონსტრუქციულად გამოთქვით თქვენი აზრი, თორემ ამდენი დუმილით სკოლაში უინტერესოები ვგონივართ.

 

ხმამაღლა და გასაგებად თქვით, რასაც ერთად შეკრებილები მოსთქვამთ, რაზეც გაუჩერებლად საუბრობთ ყველგან, სკოლის კედლების გარდა.

 

ამოიღეთ ხმა, თორემ, იცით რას ამბობენ სკოლებში ჩვენზე? თავიანთი შვილებისთვის არ სცალიათო, დრო არ აქვთ, რა უნდა ელაპარაკოო. წელიწადი ისე გადის, შვილის ამბავს არ იკითხავენო.

 

რისი გეშინიათ? იმაზე მეტი რა უნდა მოხდეს, რაც ისედაც ხდება?

 

გგონიათ შვილს დაგიჩაგრავენ და იმიტომ დუმხართ?

ასწავლეთ შვილებს, რომ არ ღირს გაჩუმება იქ, სადაც სათქმელია.

ასწავლეთ, რომ გაჩუმება გამოსავალი არ არის.

ასწავლეთ, რომ სიმართლეს თავისი ძალა აქვს და აუცილებლად შეჭამს სამართალი პურს.

ასწავლეთ რომ ცხოვრება წინააღმდეგობებით არის სავსე და სკოლაში მხოლოდ საგნობრივი კომპეტენციები კი არ ისწავლება, წინააღმდეგობების გადალახვაც აქ უნდა ისწავლოს.

ასწავლეთ, რომ ჯანსაღი კრიტიკა კარგია და საზოგადოება მხოლოდ მაშინ ვითარდება, როცა ყველა მხრიდან აფასებს და წონის ამა თუ საკითხს.

 

ნუ შეაჩვევთ უსამართლობას, ჩაგვრას, ხმის ვერ ამოღებას.

 

დასცინიან  – არ ერევით!

სხვას დასცინის – არ ერევით!

სკოლის ბინძურ ტუალეტში შედის – თვალს ხუჭავთ!

სახლამდე თავს იკავებს – ეგეც არაუშავს!

ხელს ვერ იბანს? – რა უჭირს მერე.

თვალსაჩინოება არ აქვთ? – უიმე!

სახელმძღვანელო არ ვარგა? – რა გასაკვირია!

მასწავლებელი ვერ უხსნის? – რა არის ახალი ამაში!

კლასში ბევრი ბავშვია? – რა ქნან, სად წაიყვანონ!

ეგ რა არის, რეგიონებში უარესები ხდება?! მეც ამას ვამბობ, რომ უნდა ავლაპარაკდეთ.

 

ნუ ავიღებთ საზომად უარესს. უარესი ყოველთვის იარსებებს, უკეთესს შევედაროთ. უკეთესზე ავიღოთ სწორება. უკეთესი გვინდოდეს და უკეთესი მოვითხოვოთ მისგან, ვისაც ეს ევალება.

 

რამ შეგაშინათ?

ვის უწევთ ანგარიშს?

ვინ გყავთ უფრო ძვირფასი, ვიდრე თქვენი შვილია?

 

უთხარით მასწავლებელს, რომ პრობლემა გაქვთ, მაგრამ არ გამოსწორდა? მიმართეთ დირექტორს, მაგრამ ვერ მოაგვარა დიალოგით? დაწერეთ განცხადება და მოსთხოვეთ დირექტორს ეს განცხადება განათლების სამინისტროს დოკუმენტგაცვლის სისტემა e-flow -ში ატვირთოს და დაელოდებით პასუხს განათლების სამინსიტროსგან.  ნუ გგონიათ, რომ ამით სკოლის დირექტორს ან მასწავლებელს უჩივით, დამრიგებლის წინ მიდიხართ და ა.შ. ეს არ არის მთავარი. მთავარი ბავშვის ინტერესია. მთავარი იმ გარემოს სიჯანსაღეა, სადაც ბავშვი იზრდება. ნუ გვავიწყდება, რომ სკოლა ბავშვებისთვის არის და არა მასწავლებლებისთვის და არა დირექტორებისთვის, არამედ ბავშვებისთვის.  

 

სკოლა ბავშვზე ორიენტირებული უნდა იყოს, მოსწავლის საუკეთესო ინტერესებს უნდა ემსახურებოდეს და არა იქ დასაქმებულების ნება-სურვილებსა და შესაძლებლობებს.

 

რა მნიშვნელობა აქვს რას იტყვის ნაცნობი პედაგოგი ან სხვა მშობელი, რა მნიშვნელობა აქვს წარბაწეული შეგხვდება დირექტორი თუ ღიმილით? შენ რაც არ მოგწონს, უნდა თქვა, უნდა დაწერო, უნდა ილაპარაკო, იმისთვის რომ მოგვარდეს, იმისთვის რომ წინ წავიდეთ, იმისთვის რომ სისტემას, რომელიც გავალდებულებს სკოლაში ატარო შვილი, გააგონო შენი ხმა, შენი სურვილი, შენი აზრი, შენი დაკვეთა.

 

შენ არ ხარ სტუმარი სკოლაში, შენ თანაბარუფლებიანი პარტნიორი ხარ და გააქტიურდი.

გაუზიარე შენი აზრი კარგზეც და ცუდზეც. უთხარი რა მოგწონს და რა არ მოგწონს. წაახალისე პოზიტივი და ყველას გასაგონად განიხილე ნეგატივი.

 

როგორი იქნება სკოლა ხვალ, შენს ხელშია. შენ უნდა მისცე დაკვეთა სახელმწიფოს, როგორი სკოლა გინდა შენი შვილისთვის. თუ შენ ჩუმად იქნები, არაფერი მოგვარდება. სისტემის ყველა რგოლის თანამშრომელი აიღებს ხელფასს, სხვადასხვა დროს, ბევრს ან ცოტას, შენ კი ის რაც უფასო გგონია, ძალიან ძვირი დაგიჯდება.  

 

შეხედეთ სერიოზულად სასკოლო ცხოვრებას!

აგიჩქარდეთ გული პატარების დიდ ამბებზე!

აიღეთ თქვენი წილი პასუხისმგებლობა!

სიჩუმე დანაშაულია!

ზურგს უკან ლაპარაკი, კიდევ უფრო დიდი დანაშაული!

 

მშობლებო, ხელის გულზე გიდევთ პრობლემები.

თქვით.

ილაპარაკეთ..

 

#მშობლებიგანათლებისთვის

საზოგადოება · სოციალური

“შენ, რომელიც ახლა იზრდები, შეგიძლია შეცვალო ტრადიციები” – წერილი პატარა გოგონებს

ქართული წესით ოჯახი მარტივი სქემა არ არის. ამიტომ ფრთხილად, ვიდრე ამ გადაწყვეტილებას მიიღებდე! აქ ოჯახის კეთილდღეობისთვის მხოლოდ ცოლ-ქმრული სიყვარული არ კმარა. იმ ბიჭის დედაც უნდა გიყვარდეს, მამაც, დაც, ძმაც, ახლო და შორეული ნათესავებიც. რაც უფრო დიდია ოჯახი, მით უფრო მეტი უფროსი ეყოლება, ამიტომ ბევრი უნდა მოითმინო, ბავშვების გულისთვის ყველაფერი აიტანო, მაგ ლამაზ თავზე წისქვილის ქვაც დაიტრიალო, თვალების დახუჭვაც უნდა იცოდე და სმენის დახშობაც, რომ ვერც ღალატი დაინახო და ვერც ჭორები მოისმინო შენს “წმინდა” ოჯახზე. მერე ნათესავები რომ გესტუმრებიან სახლში და შენი ხელებით გაშლილ სუფრასთან შეჟუჟუნდებიან, სხვა ქართველ ქალებთან ერთად გადღეგრძელებენ, როგორც ყველაზე მომთმენ არსებას დედამიწაზე. შენ ამ დროს ბედნიერად გატრუნული უნდა იჯდე და თავი აქნიო, დანანებით. ასეთია ჩვენი ტრადიცია.

შენ ახლა ძალიან პატარა ხარ და არ იცი, რომ ბოლო 5 წელიწადში ოჯახური ძალადობის ნიადაგზე 55 ქალი გამოასალმეს სიცოცხლეს. ჯერ არც ის გესმის, რომ ჩვენნაირი პატარა ქვეყნისთვის ეს შემაშფოთებელი რიცხვია. არც ის გესმის, შენი ბაბუების თაობა 37 – მანეთად რომ ღალატობდა ოჯახს, “პასტაიანკა” რომ ყველამ იცის რას ნიშნავს და ამის მიუხედავად ერი უტიფრად ზეიმობს ოჯახის სიწმინდის დღეს..

შენ, რომელიც ახლა იზრდები და ის ბიჭი, რომელიც ახლა იზრდება, შეძლებთ ქართული ოჯახი აქციოთ წმინდად. და მე ამ თაობის წარმომადგენელი გთხოვთ თქვენ, მომავალ თაობას –  არ გაუშვათ ეს შანსი ხელიდან.

ვნების დასაოკებლად ოჯახს ნუ შექმნით. ოჯახისთვის უფრო მყარი საფუძველია საჭირო. დაოჯახდით მაშინ, როცა გექნებათ თქვენი საქმე; როცა ერთმანეთთად თავს გამორჩეულად კარგად იგრძნობთ; როცა ერთმანეთთად დასამალი არაფერი გექნებათ; როცა ერთად “ბაზარში” სიარულიც ჟრუანტელს მოგგვრით; როცა მზად იქნებით, დაღლილებმა და დაქანცულებმა ერთმანეთის მაგივრად მთელი ღამე არწიოთ ბავშვი. როცა გაიაზრებთ, რატომ უნდა იაროთ ერთად სკოლაში მშობელთა კრებაზე; როცა შეძლებთ, ბავშვების გულისთვის დაისვენოთ სუფთა ჰაერზე, მოსაწყენ ადგილებში, თუნდაც ერთმანეთის სოფლებში, თუნდაც ერთმანეთის მშობლებთან. როცა მზად იქნებით გაინაწილოთ საოჯახო საქმე და ეს ტვირთი კი არა ყოველდღიური სიამოვნება იქნება.

მერწმუნე, დედამიწაზე არავინ არის ვალდებული გემსახუროს მას შემდეგ, რაც სრულწლოვანი გახდები. არც ქმარი – ოჯახი არჩინოს, არც დედამთილი – შვილები გაგიზარდოს, არც დედა – ყოველ დაძახებაზე შენთან გაჩნდეს და შენი მოვალეობები გადაიბაროს.

სიტყვიერადაც არ დათანხმდე, თუ ვინმე გეტყვის, რომ შენი საქმე ბავშვების გაზრდა და სახლის მოვლაა, დოვლათი კი ქმარს უნდა შემოჰქონდეს ოჯახში. შენს მაგივრად გაზრდის შენ შვილებს ან შენს მაგივრად იზრუნებს სადილ-ვახშამზე. გახსოვდეს, შენ ამისთვის მძიმე ხარკის გადახდა მოგიწევს და როცა ამას მიხვდები, გვიანი იქნება! ამიტომ, როცა ოჯახს შექმნით, თავიდანვე აიღეთ პასუხისმგებლობა და გადაინაწილეთ ფუნქციები ისე, რომ ერთად ნაშოვნი ფულსაც ქონდეს გემო და ღიმილ-ღიღინით ერთად მომზადებულ ვახშამსაც.

არავის მისცე უფლება ჩაერიოს თქვენს ცხოვრებაში, გააფუჭოს თქვენი ურთიერთობა, გააცივოს თქვენი გრძნობები.

მშვიდად შეხვდი როცა გკითხავენ – რატომ არ ცხოვრობ დედამთილთან? რატომ არ დაარქვი შვილს მამამთილის სახელი? რატომ არ რჩები ფეხმძიმედ? როდის აჩენ მეორეს? მესამეს? ბიჭს? გოგოს? და ა.შ. ნუ გაბრაზდები ამ კითხვებს რომ მოისმენ – გაუღიმე და უთხარი, რომ ეს შენი პირადი საქმეა, მათ კი თავიანთ საქმეებს მიხედონ.

თუ გეტყვიან, რომ შენ მათ ოჯახში შეხვედი, არ დაიჯერო! შენ შენს ოჯახს შექმნი და არავის ოჯახის დამატებითი წევრი არ გახდები!
შენ შეგიძლია, შექმნა პატარა ავტონომია დიდ ოჯახში, ცალკე სახლის, ცალკე ოთახის, ცალკე სივრცის სახით. თუ “ოჯახის ინტერესების” სახელით ვინმე შენს პირად ცხოვრებაში ჩარევას მოინდომებს, არ მისცე ამის უფლება!
თუ რომელიმე ჩვეულებაზე მიგითითებენ, რომ ეს მათ ოჯახში არ ხდება, უთხარი რომ ამიერიდან მოხდება! თუ რომელიმე ოჯახური ტრადიცია შენთვის მიუღებელი აღმოჩნდა, ნუ მოგერიდება შეპასუხება, რომ შენ ოჯახში ის ტრადიციები დამკვიდრდება, რასაც თქვენ ორნი ჩათვლით საჭიროდ.
ნურც შენ გადაწყვეტ “სტენკის დადგმას” და დალაგებულის ხელმეორედ დალაგებას. ეს წვრილმანია, ნუ მოცდები წვრილმანებზე.

შენ, რომელიც ახლა იზრდები იმაზე ძლიერი ქალი იქნები, ვიდრე იყო დედა, ბებია, იმის დედა და იმის ბებია…

შენ, რომელიც ახლა იზრდები შეგიძლია უკეთესობისკენ შეცვალო ტრადიციები!

საზოგადოება · სოციალური

როგორ სქელდებოდა გულზე გარსი

მშიერი ბავშვების სიმღერა; მშობლების გოდება, როგორ ენატრებათ ხორცი და ტკბილეული მთელი წლის განმავლობაში; ფეხებმოკვეთილი ბებო, წამალი რომ არ აქვს და ჩირქი გადმოსდის ჭრილობებიდან; საწოლზე უძრავად მწოლიარე გოგონა კიდურების ნაცვლად ხის ტოტების მსგავსი ღერები რომ აქვს და დედას ეხუტება ჩვენი ვიდეო კამერის განათებით შეშინებული; შეზღუდული შესაძლებლობის ახალგაზრდა ქალი ეტლში, ლამაზი ზღვისფერი თვალებით 22 წელია ფანჯრიდან რომ უყურებს სამყაროს, გარეთ კი იმიტომ ვერ გადის, რომ კორპუსს პანდუსი არ აქვს. ერთარდეთი პატრონი მოხუცი დედა კი ვეღარ ძრავს 34 წლის შვილს. სამშენებლო კომპანიის უპასუხისმგებლობით დაზარალებული ხანშიშესული კაცი საპროტესტო აქციაზე, თვალებში რომ მიყურებს და თითქმის მიყვირის – “კიბო მაქვს, კიბოო!! ჩემ ნაყიდ სახლში შესვლას ვეღარ ვასწრებ”……..
რამდენი კიდევ, ალბათ ასი ან ასი ათასი ასეთი ისტორია, მე რომ თქვენამდე ისე უნდა მოვიტანო, ჩემში არ უნდა შემოაღწიოს.. ყოველი ჩანაწერიდან საუკეთესო მომენტები უნდა შევარჩიო, გავშიფრო, დავამონტაჟო და მერე თქვენც გაგიზიაროთ. ემოცია ისე უნდა მოვიტანო თქვენამდე, ჩემში არ უნდა გაიაროს, არ უნდა შემეხოს, არ მაქვს ამის უფლება.

სინამდვილეში მანგრევს და მანადგურებს ეს ემოცია.

ცოტა მრცხვენია ამას რომ ვწერ – რამდენჯერ მიტირია გულში, რამდენჯერ რეალობაში, რამდენჯერ ღამით, რამდენჯერ მანქანის უკანა სავარძელზე უკან დაბრუნებისას. რამდენჯერ დამირიგებია ჩემივე თავი – დამშვიდდი, ახლა ამის დრო არ არის, სხვა რამეზე იფიქრე!! შენგან თანაგრძნობაზე მეტად სხვა რამე სჭირდებათ-მეთქი!!
ნელ-ნელა ვატყობ გული მეყინება. ცრემლები შრება, რეაქციები მინელდება. საუბარს ტვინი ისმენს, გული აღარ. ვუყურებ მათ გაჭირვებას და თანაგრძნობის ნაცვლად ვფიქრობ ინტერვიუ რა კადრებით გადავფარო, სად მოვჭრა და სად გადავაბა ნათქვამი.
თითქმის ყოველთვის, ასეთ ოჯახში მოხვედრის შემდეგ ცოტა ფულს ვაგროვებთ, საჭმელს, ტკბილეულს, წამლებს ვუტოვებთ. უფრო ჩვენ გულს ვშველით, თორემ, ვიცით ცოტა ხანს ეყოფათ ძღვენი.
საბედნიეროდ, ყველა დროის მთავრობა მყისიერად რეაგირებს ტელევიზირში ნანახ საცოდაობაზე. რეკავენ მსხვილი ბიზნესმენებიც, პატარა კომპანიებიც, სიუჟეტების გმირების ნომრებს ითხოვენ. მოქალაქეებს მოაქვთ საკვები, ტანსაცმელი, გვთხოვენ მივაწოდოთ გაჭირვებულებს. ეს გვაძლებინებს, ალბათ.

გული კი მიქვავდება თანდათან, ჯავშანს იკეთებს და ცდილობს ემოციები არ მიიკაროს. წლებმა მასწავლა, რომ ადამიანებს ჟურნალისტისგან თანაგრძნობაზე მეტი ჭირდებათ და თუ არა გასქელებული გარსი გულზე, ძნელია მათი მოლოდინების გამართლება.

საზოგადოება · სოციალური · ჯანდაცვა

სიბერე ქართულად ანუ სოციალური დახმარების იმედად დარჩენილი მოხუცი მშობლები

სოციალურად დაუცველ ოჯახში მოვხვდი. ბევრი გაჭირვებული მინახავს, მაგრამ შემძრა, რაც იქ დამხვდა. 60 წელს გადაცილებული შეზღუდული შესაძლებლობის ქალი დანგრეულ, შუშებჩამტვრეულ ქოხმახში ღრმად მოხუც მამასთან და 13 წლის შვილობილთან ერთად ყოველდღიურად ებრძვის შიმშილით სიკვიდილს. არ აქვს გათბობა, საწოლი, მაგიდა, სკამი, კარადა… არაფერი აქვთ, რაც ოჯახს ჭირდება. მიწაყრილ იატაკზე თაგვის ცურლებში ლეიბის ნაგლეჯი გდია, წარმოუდგენელი ანტისანიტარიაა. დიასახლისი ტირის, რომ პენსია წამლებში წინასწარ აქვს დახარჯული, ახლა სოციალური შემწეობაც მოუხსნეს და ბავშვის დახმარება, თვეში 10 ლარი მათი ერთადერთი შემოსავალი. – რა მიზეზით მოგიხსნეს დახმარე? – ვეკითხები გაოგნებული – მსგავსი უბედურება ჯერ არ მინახავს. რის გამო შეიძლება ამ საცოდავებს დახმარება შეუწყვიტო.. “პლიტა” ჩავრთეო და დენის გადასახადი რომ მომივიდა, იმიტომო. გადავირიე. წავედი ჯანდაცვის სამინისტროში და მოვუყევი ნანახი და მოსმენილი. პირადი ნომერი გაგვიგე ბაზაში გადავამოწმებთო, შეცდომა არ იყოსო -შეფიქრიანდნენ. ოპერატიულად გავარკვიე. გადაამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ იმ საწყალ ქალს 13 წლის შვილობილის გარდა, 2 ზრდასრული შვილი ყავს, ორი გოგო. და იმ დანგრეული ქოხის გარდა, დიდუბეში, საცხოვრებელ კორპუსში 3 ოთახიანი ბინა აქვთ, თავისივე სახელზე რეგისტრირებული. დაჯერება გამიჭირდა. მე თვითონ გადავამოწმე საჯარო რეესტრის საიტზე. წავედი მითითებულ მისამართზე. ფანჯრები ღია იყო, მაგრამ კარი არავინ გამიღო. მეზობლები გამოვკითხე, დამიდასტურეს რომ ბინა იმ ქალს ეკუთვნის, მაგრამ მხოლოდ მისი ქალიშვილები ცხოვრობენ.

რა გვჭირს?
ტვირთია მოხუცი მშობლები? აღარ გვჭირდება? ვიდრე შეეძლო თან რომ გვყვებოდა, ეს მისი მოვალეობა იყო და ახლა მასზე ზრუნვა სახელმწიფოს ვალია?

მეტროთი შვილთან ერთად ვმგზავრობდი. სახედამალულმა მოხუცმა ჩამოირა ტირილით, დამეხმარეთო. მშიაო. ჩურჩული მომესმა გვერდიდან – მგზავრმა მგზავრს გადაულაპარაკა – სახეს რას მალავს მერე, თუ შიაო. იქნებ არც არის მოხუციო..
– ამ ქალს შვილები არ ყავს? – კაბაზე მომქაჩა ბავშვმა.
– არ ვიცი, არ ვიცნობ. თან რა მნიშვნელობა აქვს, ცოტა ფულით დავეხმაროთ. რაკი ითხოვს ე.ი. სჭირდება. – ვუხსნი ჩუმად.
– როგორ არ აქვს მნიშვნელობა, შვილმა ხომ უნდა მიხედოს დედას – არ მეპუება.
– შეიძლება არ ჰყავს შვილი; შეიძლება ჰყავს და იმასაც შია; შეიძლება ჰყავს, მაგრამ ყურადღებას არ აქცევს. – შევეცადე ყველა შესაძლო ვარიანტი მეთქვა.
მესამემ ჩააფიქრა.
– მოხუც დედას არ აქცევს ყურადღებას? – გაოცებული მიყურებს. – შვილის უფლება რო ჩამოართვას პოლიციამ, არ შეიძლება?
– კანონი არ ავალდებულებს ადამიანს მოხუც მშობლებზე ზრუნვას. თვითონ უნდა მიხვდეს, დედ-მამა რომ ასეთ დღეში არ ჰყავდეს. მაგრამ, ალბათ, ამ ქალის შვილსაც ძალიან უჭირს და ისევ დედის დახმარება სჭირდება. – გავუმარტივე ფიქრები და იქვე, მეტროში ადამიანების თვალთვალი დავიწყე. მოზარდი გოგო-ბიჭები მხიარულად ახტებოდნენ ესკალატორის საფეხურებს. არც ყურსასმენიანი სტუდენტები გრძნობდნენ თავს ურიგოდ. 30-40 წლის ადამიანები, ცალხელში რომ პატარა ხელი უჭირავთ და მეორეში სმარტფონი ან ტელეფონში იქექებოდნენ ან ფიქრებით დატვირთულნი ელოდნენ ბაქანზე გადასვლას. აი, ორმოცდაათს ზემოთ, ვერაფერი დავინახე სანუგეშო. 

მომეჩვენა, რომ ადამიანები ასაკის მატებასთან ერთად ბეჩავდებიან და ეს არ არის მხოლოდ წლებით გამოწვეული. მომეჩვენა, რომ ჩვენთან ასაკოვანი ადამიანები იშვიათად გამოიყურებიან მხნედ, ამაყად, ბედნიერად.

რამდენიმე თვის წინ ტელეეთერში მოხუცი ქალის შესახებ გავიდა სიუჟეტი. უკიდურეს გაჭირვებაში მყოფი მარტოხელა ბებო სოციალურ დახმარებას, თვეში 60 ლარს გულსაკლავად ითხოვდა. თანამშრომლებმა ფული შევკრიბეთ, საკვები ვიყიდეთ და ჩვენს შორის ყველაზე ყოჩაღებმა გურჯაანში ჩააკითხეს სიუჟეტის გმირს. მარტოხელა ბებო სამი ვაჟკაცის დედა აღმოჩნდა. სამივე დაოჯახებული, დაწვრილშვილებული, უმუშევარი, მაგრამ მეურნეობის პატრონი. ჩვენდა გასაოცრად, ერთ-ერთი შვილი მანქანით დაგვხვდა და საჩუქრებით დატვირთული ჩანთები დედის სახლამდე მიგვატანინა . შემოესივნენ ბებოს შვილიშვილები, გახსნეს ნობათი.იმედი დავიტოვეთ, რომ ჩვენი ნაყიდი საკვებიდან რაიმე იმ ბებოსაც შეხვდებოდა და დავემშვიდობეთ.

ორ ცეცხლს შუა ვარ. არც ახალგაზრდა სიკვდილი მინდა და არც სიბერე. საერთოდ რატომ ვფიქრობ ამაზე, რა დროს სიბერეა? 2017 წელია და საპენსიო სისტემა ჯერ კიდევ არ გვაქვს. რომ მიიღონ კიდეც მეეჭვება, იმდენის დაგროვება მოვასწრო, ღირსეული ცხოვრების შენარჩუნება რომ შევძლო. რის იმედად ვართ? ვის იმედად ვართ? ასე ჩემსავით, დილიდან დაღამებამდე ხომ ისინიც შრომობდნენ, ახლა ხელებგაწვდილები რომ დგანან შუქნიშნებთან, სხედან მეტროს ამოსასვლელებთან, ტირიან ტელეეკრანების მიღმა.

ვაითუ ისეთივე სიბერე მოვიდეს, როგორიც ჩვენ მოხუცებთან მოვიდა. დაჭმუჭნული, დარდიანი, ერთფეროვანი, თავზე წისქვილის ქვა დატრიალებული, კაპიკ-კაპიკ გაწერილი და მაინც დუხჭირი სიბერე პირადი ცხოვრების გარეშე..

საზოგადოება · სოციალური

– არ მოგწონს? წადი!

საყიდლებზე დავბოდიალობდი. ერთ-ერთ მაღაზიაში გოგო შემოვიდა. კართან, გარეთ პატარა ბიჭი დატოვა, 6-7 წლის. მენეჯერს მოკრძალებულად ჰკითხა ვაკანსია ხომ არ გაქვთო. მკვახე უარი არ გაკვირვებია. ზრდილობიანად გაიღიმა, მოიბოდიშა და გავიდა. მეც გავედი.
– აქაც არაო, დე? – ჰკითხა ბავშვმა. არაო! -სუნთქვას ამოაყოლა იმ გოგომ. მუშაობას რო დაიწყებ, ტყლარწს მიყიდი? – გიყიდი დედი, ცოტაც და ვიპოვი რამეს. – მიიხუტა შვილი და აწყობილი ნაბიჯით გაუყვნენ პეკინს.

კი არ შემეცოდა. მომინდა, იმ ბავშვისთვის მეთქვა, რომ ყველაზე მაგარი დედა ყავს მსოფლიოში და აუცილებლად იპოვის კარგ სამსახურს.
კიდევ ერთ ფაქტს შევესწარი იმ დღეს. კონსულტანტის ვაკანსიაზე გოგონა მივიდა მაღაზიაში, გასაუბრებაზე. “10 საათის განმავლობაში დაჯდომის ან კედელზე მიყუდების უფლება მექნება?” – კითხულობს სამსახურის მაძიებელი. მერე მოაყოლა, ძველი სამსახურიდა ამ მიზეზით გამომიშვეს, დაჯდომა დამაბრალეს, არადა არ დავმჯდარვარო.
ჰოდა, შემრცხვა. იქნებ როგორ სტკივათ ხოლმე ფეხები, როცა მე, ცალწარბაწეული, ღიმილს ვითხოვ მათგან. იქნებ ისე აწუხებს ხერხემალი, კედელზე მიყუდება მთელ სიცოცხლეს ურჩევნია. 10 საათი ფეხზე დგომა ადვილი ხომ არ არის. სულ რომ არაფერი გააკეთო, 10 საათი ფეხზე როგორ უნდა იდგე?!
ახალგაზრდა ქალები შემოვიდნენ მაღაზიაში. რამდენიმე წუთი ათვალიერებდნენ პროდუქციას. კონსულტანტი მიუახლოვდათ, მიესალმათ და ზურგს უკან, შორიახლოს დაიწყო მოძრაობა. ცამოწმენდილზე ერთ-ერთი ქალი მიუბრუნდა და დამცინავად ეუბნება: “რა ძაღლივით დაგვდევ, გვაცადე რა თვალიერება!!!” გაოგნდა გოგო, გაწითლდა სიბრაზისგან. მენეჯერს გახედა. გამოსცილდიო. თვალით ანიშნა უფროსმა. ქალებმა სიცილ-კისკისით დატოვეს მაღაზია.
მძიმე სურათი იყო. რა საშინელი პირობებია მომსახურების სფეროში მეთქი გავიფიქრე. მერე იმაზე დავფიქრდი, ასეთ სამსახურზეც რამდენი ოცნებობს – მეთქი. ალბათ, იმ გოგოს კარდაკარ სიარულით შვილთან ერთად რომ ეძებდა შემოსავლის წყაროს, დაგზავნილ CV-ებზე არავინ გამოეხმაურა. ალბათ, როგორ ჭირდებოდა სამსახური. თუნდაც, თვეში 300 ლარიანი სამსახური.
სამსახური რომ არ ჭირდებოდეს, არც ჩემი ერთი მეგობარი მოითმენდა, რასაც ითმენს. ცნობილი ბრენდის მაღაზიაში კონსულტანტად მუშაობს. საწყობში გასაყიდი ტანსაცმლის დაფასოების დროს კიბე გატყდა და დაახლოებით 3 მეტრის სიმაღლიდან ჩამოვარდა. თავი დაარტყა. მხარი გადაიტყავა. შუბლიდან სისხლი სდიოდა. აბა, გამოიცანით მენეჯერის რეაქცია. სასწრაფო სამედიცინო დახმარება გამოიძახა? არა! სახლში გაუშვა! არა. უჰ, ეგ არაფერიო. მეორე კიბე ამოატანინა. ამით ისარგებლე, დროზე დაასრულე რაც დაიწყე და გამოდი დარბაზშიო. საწარმოო ტრავმა და შრომის კოდექსი რომ უხსენეს, იკივლა. “არ მოგწონს? წადი!”ორ თვეში ხელშეკრულების ვადა გეწურება და აღარ გინდა გაგირძელოთო?!

ეს ამბები “ფრესკოს” თანამშრომლების წერილმა გამახსენა.
ეს ადამიანები, უმდაბლეს ხელფასზე კონსულტანტებად ან მოლარეებად რომ მუშაობენ, 18-30 წლის გოგო-ბიჭები არიან. ხშირად იმაზე განათლებულები, ვიდრე მათ თანამდებობას ჭირდება. ხშირად იმაზე დიდი შესაძლებლობებით, ვიდრე ამ სამსახურებში შეუძლიათ გამოავლინონ.
მესმის, რომ ბიზნესს თავისი კანონები აქვს. მესმის, რომ თუ “უპატრონო” ხარ ამ ქვეყანაში რამეს რომ მიაღწიო, სტაჟიორად/უხელფასოდ მუშაობით უნდა დაიწყო, თუ დამსაქმებელს უნდა, საათში ერთხელ გაჯგიმულმა ჰიმნიც უნდა იმღერო და დასაცინი გახდე, მაგრამ … თუ ბიზნესი არ იგრძნობს პასუხისმგებლობას თავის თანამშრომლებზე, თუ არ მისცემს ცოტათი უფრო ადამიანურ შრომის პირობებს, ეს გოგო-ბიჭები ასაკის მატებასთან ერთად ძალიან ახლოს ჩაუვლიან სოციალურად დაუცველთა რიგებს და რისკები, რომ შეურთდნენ ამ რიგებს ძალიან მაღალია. თუ ამ გოგო-ბიჭებმაც ხელი სახელმწიფოსკენ გამოიშვირეს, მერე მათი პრობლემების მოგვარება იქნება უფრო ძნელი. ისინი არიან ბევრნი.
ამაზე უნდა იფიქროს ბიზნესმა და სახელმწიფომ.

განათლება · საზოგადოება · სოციალური

უმუშევრობა, სოფელი და შესაძლებლობები

გული მიწუხს ისეთია ქართული სოფელი.
სახურავგადახუნებული, მეორე სართულ გაულესავი სახლებით; ადგილ-ადგილ მოხრეშილი ორღობეებით; უწესრიგო, ოღრო-ჩოღრო ღობეებით, ღამით მთვარის ანაბარად მიტოვებული ქუჩებით; მეორადი ტანსაცმლისა და ლილოდან ჩატანილი საჩუქრების მაღაზიებით, ნისიებით რომ არსებობენ; ტალახიან ნაკელში ამოზელილი რეზინის “კალოშებით”; დაძველებული საოჯახო ნივთებით; ნაადრევად დაბერებული, კბილებგამოცლილი, დარდისგან სახე შეცვლილი ადამიანებით; შრომისგან კანგაუხეშებული ქალებით; მძიმე საქმისგან იძულებით დაკუნთული კაცებით, უმეტესად ბირჟაზე გაზრდილი შვილებით, სამსახური რომ საჩუქარი გონიათ და ისე ოჯახდებიან, მრავლდებიან ხვალინდელ დღეზე ფიქრი საიდან უნდა დაიწყონ, არც იციან.
სტუმრად მივედი. მიწაზე მუშაობა არ უნდაო – შემომჩივლა ბავშვობის მეგობრის დედამ. არ ეხმარებაო მამას. დაცვაში მუშაობს, 250 ლარი აქვს ხელფასი – გზაში და სიგარეტში არა ჰყოფნისო. შეყვარებული ყავსო, 30 წლისაა, მაშ რა ქნასო. მეც ხო მინდა შვილიშვილიო. მერე 250 ლარით როგორ უნდა იცხოვროს-მეთქი. აგე, მაგისი ბიძაშვილი გამგეობაში მუშაობს, რა ხანია პირდება სამსახურს, მაგრამ არაფერიო. “გამგეობა” ყველაზე პრესტიჟული და პერსპექტიული სამსახურია სოფელში. მოვიდა ისიც. კარგია რო გამოგვიარეო, გხედავ ხოლმე ხანდახან ტელევიზორში, ისე მიხარია შენი დანახვა, რაზე ლაპარაკობ აღარ მესმისო – შემომღიმა. რას საქმიანობ მეთქი – სამ დღეში ერთხელ ერთი “სუტკა” ვმუშაობ, დანარჩენი მძინავს ან ვქეიფობ, ჩვენი ამბავი ხო იციო. სამ დღეში ერთხელ რა გაქეიფებს, პროფსასწავლებელში მაინც ისწავლე, ვენახი გაქვს, საფერავი გიდგას, მასწავლებელი სახლში გყავს, მარკეტინგის წიგნიც რო გადაშალო, აღარც 250 ლარზე მოცდები, აღარც სუბსიდიაზე იფიქრებ, უფრო ძვირად გაყიდი მეთქი ღვინოს. ვინ იყიდის ჩალის ფასი ააქვსო. იმოდონა მოვლა უნდაო ვაა.. შენ რა იციო, შორიდან თქმა ადვილიაო! – შემეკამათა- ჩემ ადგილას ვერც შენ იზამდი ვერაფერსო! შენ ადგილას რომ ვიყო, მოვძებნიდი პროფსასწავლებელს, სადაც ღვინის ტექნოლოგია ისწავლება, ვისწავლიდი მარკეტინგს, მოვიფიქრებდი საფირმო სახელს მამაშენის დაყენებული ღვინისთვის, მივიდოდი დიდ ქარხნებთან, მოველაპარაკებოდი ჩამოსხმაზე, ჩავაწყობდი ჩანთებში და დავივლიდი ბარ-რესტორნებს მეთქი. გაეცინა. რას დაარქმევდიო? პატარ-პატარა ქვევრებში ჩამოვასხამდი და “განსხვავებულს” დავარქმევდი მეთქი – ნაუცბათევად ენაზე მომდგარი ვუთხარი. კარგია ისე, ხო იციო, – გაიღიმა. მარა ეგეთი ადვილი მაინც არ არისო.

ვერ შევძელი, ვერ დავიყოლიე.. 

გული მიწუხს ისეთია ქართული სოფელი. სავსე უიმედო და უპერსპექტივო ახალგაზრდებით, იშვიათად თუ გამოერევა მშრომელი და მოტივირებული გოგო/ბიჭი. სხედან და ელოდებიან სამსახურს. არადა ყავთ რამდენიმე სული ძროხა, ათობით ქათამი, ცხვარი ან ღორი. აქვთ ყანა, ვენახი, ხშირად თავისუფალი მიწაც. მე რომ სოფელში ვცხოვრობდე და ახალგაზრდა ვიყო ოჯახის ერთი წლის მოსავლით მარკეტინგთან ერთად ვისწავლიდი მეცხოველეობას, ვეტერინარიას, აგრონომიას, სასურსათო საქმეს ან მეღვინეობას. ნაბიჯ-ნაბიჯ მოვაწყობდი ჩემ საქმეს და ჩემ ცხოვრებას სუფთა ჰაერზე.
მე მაინც მიყვარს სოფელი, დაღლილი და ლაღი ადამიანებით. ფიანდაზების მოლოდინში სამ დღეში ერთხელ რომ ქეიფობენ და ხელფასის ოდენობით არ ზომავენ ბედნიერებას.