განათლება · საზოგადოება

ბავშვები ჩვენთან ურთიერთობაზე ოცნებობენ, ჩვენ ანიმატორებს ვქირაობთ

ექსკურსიაზე ვიყავით  კახეთში. გრძელი და უსაფრთხო გზა ავირჩიეთ. მაგრამ მთელი გზა ვფიქრობდი, როგორ შეეძლო მძღოლს ასეთ ხმაურში მანქანის მართვა. მე რომ ვყოფილიყავი მის ადგილას, წარმოდგენაც არ მინდა. ვიცი, მეტყვით, სულ ეგრე იყოო, მაგრამ ბავშვობაში ვერ ვაცნობიერებდი და ახლა ცხადად ვხედავ, რომ ძალიან მაღალია ასეთ დროს ავარიის რისკი. ჩვენ კი, რატომღაც დარწმუნებულები, რომ ყველა მძღოლი ჯანსაღი და მდგრადი ფსიქიკისაა, ჩვენდაუნებურად ვუშვებთ უბედური შემთხვევების ალბათობას.  რამდენიმე დღის წინ ტაქსის მძღოლმა გამომიცხადა, კლინიკური სიკვდილი მაქვს გადატანილი და საფრთხის მოახლოებას ისე ვგრძნობ, თვალდახუჭულსაც შემიძლია მართვაო. შეეცადა კიდეც, სანამ მშვიდად არ დავარწმუნე, რომ მჯეროდა მისი და ნიჭის დემოსტრირება არ ღირდა. მეორემ, დამტვრეული ქართულით გამომიცხადა, თურქეთის მოქალაქე ვარ, იქ კაცი მოვკალი და საქართველოს შევაფარე თავიო. გაჩერება რომ მოვითხოვე, დიდხანს უარზე იყო. მერე გამოტყდა, რომ ქართველი იყო, ეს ისტორია მოიგონა და მგზავრების რეაქციებზე ერთობოდა.

 

34846343_801957119992883_1699558588122398720_o.jpg

აი, რა ვიცი, რომ ეგეთი მძღოლი არ შეხვდება ექსკურსიაზე მიმავალ კლასს? ან რა ვიცი, რომ მანქანას, რომელსაც მართავს მუხრუჭები უჭერს? ….   რა ვიცი …  რა ვიცი …. რამდენიც გინდათ, იმდენი რა ვიცი….

არადა სკოლებს შეუძლიათ მართონ რისკები. კერძოდ, ჰყავდეთ კონტრაქტორი მძღოლები, რომლებიც გამართული მანქანებით მოემსახურებიან კლასებს. მნიშვნელოვანია, ორგანიზატორმა კლასის დამრიგებელს და დანარჩენ მშობლებს წინასწარ დაუგზავნოს: ავტომანქანის სერია – ნომერი, ავტომანქანის ტექნიკური გამართულობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, მძღოლის მართვის მოწმობა, მანქანის ტექნიკური პასპორტი, რომლითად მშობლებს საშუალება მიეცემათ დაადგინონ, რამდენი ჯარიმა აქვს მათი შვილების პოტენციურ მძღოლს. ასევე, კარგი იქნება თუ შედგება იმ ისტორიული ძეგლების თუ ადგილების სია, სადაც მისასვლელი გზა გაფუჭებულია. სკოლებს შეუძლიათ თავად შეადგინონ ასეთი ნუსხა. ასევე, როცა არსებობს არჩევანის საშუალება, არც განიხილონ მოკლე გზა.

ეს ყველაფერი უბედური შემთხვევების რისკებს  შეამცირებს.  მშობლები და სკოლა მეტი პასუხისმგებლობით უნდა მოეკიდონ ნებისმიერ ქმედებას, რომელიც უკავშირდება არასრულწლოვანთა გაყვანას სკოლის შენობიდან.

და კიდევ, ბოლო წლებში დაწყებით კლასებში გავრცელებული პრაქტიკა, ანიმატორების წაყვანა ბავშვების გასართობად სრულიად არღვევს ექსკურსიის არსს და დანიშნულებას. ექსკურსია ის აქტივობაა, სადაც მოსწავლეები, მშობლები და მასწავლებლები ერთად, საინტერესოდ, შედეგიანად უნდა ატარებდნენ დღეს. განსხვავებულ გარემოში ეცნობოდნენ ერთმანეთს, ამყარებდნენ ახალ კავშირებს, ერთად თამაშობდნენ წინასწარ დაგეგმილ თამაშებს  და ა.შ. რათა ექსკურსიიდან დაბრუნების შემდეგ მეტი საერთო ჰქონდეთ ერთმანეთთან, ვიდრე იქამდე ჰქონდათ.

თუ ამ დღეს ვჩუქნით შვილებს, ვიყოთ ბოლომდე მათ გვერდით, შუამავლების გარეშე. ისე, როგორც ამას ბავშვები წარმოიდგენენ ოცნებებში. ბავშვები არ ოცნებობენ შეჟუჟუნებულ დედებზე, რომლებიც ერთმანეთთად ვახტანგურებს სვამენ ან მამებზე, რომლებიც, უკეთეს შემთხვევაში, სკოლასთან დაბრუნებულს მანქანით დახვდება.

ბავშვები ჩვენთან ურთიერთობაზე ოცნებობენ.

 

 

Advertisements
განათლება · საზოგადოება · სოციალური

მშობლებო, ხელის გულზე გიდევთ პრობლემები! თქვით. ილაპარაკეთ..

მშობლებო, ამოიღეთ ხმა!

კონსტრუქციულად გამოთქვით თქვენი აზრი, თორემ ამდენი დუმილით სკოლაში უინტერესოები ვგონივართ.

 

ხმამაღლა და გასაგებად თქვით, რასაც ერთად შეკრებილები მოსთქვამთ, რაზეც გაუჩერებლად საუბრობთ ყველგან, სკოლის კედლების გარდა.

 

ამოიღეთ ხმა, თორემ, იცით რას ამბობენ სკოლებში ჩვენზე? თავიანთი შვილებისთვის არ სცალიათო, დრო არ აქვთ, რა უნდა ელაპარაკოო. წელიწადი ისე გადის, შვილის ამბავს არ იკითხავენო.

 

რისი გეშინიათ? იმაზე მეტი რა უნდა მოხდეს, რაც ისედაც ხდება?

 

გგონიათ შვილს დაგიჩაგრავენ და იმიტომ დუმხართ?

ასწავლეთ შვილებს, რომ არ ღირს გაჩუმება იქ, სადაც სათქმელია.

ასწავლეთ, რომ გაჩუმება გამოსავალი არ არის.

ასწავლეთ, რომ სიმართლეს თავისი ძალა აქვს და აუცილებლად შეჭამს სამართალი პურს.

ასწავლეთ რომ ცხოვრება წინააღმდეგობებით არის სავსე და სკოლაში მხოლოდ საგნობრივი კომპეტენციები კი არ ისწავლება, წინააღმდეგობების გადალახვაც აქ უნდა ისწავლოს.

ასწავლეთ, რომ ჯანსაღი კრიტიკა კარგია და საზოგადოება მხოლოდ მაშინ ვითარდება, როცა ყველა მხრიდან აფასებს და წონის ამა თუ საკითხს.

 

ნუ შეაჩვევთ უსამართლობას, ჩაგვრას, ხმის ვერ ამოღებას.

 

დასცინიან  – არ ერევით!

სხვას დასცინის – არ ერევით!

სკოლის ბინძურ ტუალეტში შედის – თვალს ხუჭავთ!

სახლამდე თავს იკავებს – ეგეც არაუშავს!

ხელს ვერ იბანს? – რა უჭირს მერე.

თვალსაჩინოება არ აქვთ? – უიმე!

სახელმძღვანელო არ ვარგა? – რა გასაკვირია!

მასწავლებელი ვერ უხსნის? – რა არის ახალი ამაში!

კლასში ბევრი ბავშვია? – რა ქნან, სად წაიყვანონ!

ეგ რა არის, რეგიონებში უარესები ხდება?! მეც ამას ვამბობ, რომ უნდა ავლაპარაკდეთ.

 

ნუ ავიღებთ საზომად უარესს. უარესი ყოველთვის იარსებებს, უკეთესს შევედაროთ. უკეთესზე ავიღოთ სწორება. უკეთესი გვინდოდეს და უკეთესი მოვითხოვოთ მისგან, ვისაც ეს ევალება.

 

რამ შეგაშინათ?

ვის უწევთ ანგარიშს?

ვინ გყავთ უფრო ძვირფასი, ვიდრე თქვენი შვილია?

 

უთხარით მასწავლებელს, რომ პრობლემა გაქვთ, მაგრამ არ გამოსწორდა? მიმართეთ დირექტორს, მაგრამ ვერ მოაგვარა დიალოგით? დაწერეთ განცხადება და მოსთხოვეთ დირექტორს ეს განცხადება განათლების სამინისტროს დოკუმენტგაცვლის სისტემა e-flow -ში ატვირთოს და დაელოდებით პასუხს განათლების სამინსიტროსგან.  ნუ გგონიათ, რომ ამით სკოლის დირექტორს ან მასწავლებელს უჩივით, დამრიგებლის წინ მიდიხართ და ა.შ. ეს არ არის მთავარი. მთავარი ბავშვის ინტერესია. მთავარი იმ გარემოს სიჯანსაღეა, სადაც ბავშვი იზრდება. ნუ გვავიწყდება, რომ სკოლა ბავშვებისთვის არის და არა მასწავლებლებისთვის და არა დირექტორებისთვის, არამედ ბავშვებისთვის.  

 

სკოლა ბავშვზე ორიენტირებული უნდა იყოს, მოსწავლის საუკეთესო ინტერესებს უნდა ემსახურებოდეს და არა იქ დასაქმებულების ნება-სურვილებსა და შესაძლებლობებს.

 

რა მნიშვნელობა აქვს რას იტყვის ნაცნობი პედაგოგი ან სხვა მშობელი, რა მნიშვნელობა აქვს წარბაწეული შეგხვდება დირექტორი თუ ღიმილით? შენ რაც არ მოგწონს, უნდა თქვა, უნდა დაწერო, უნდა ილაპარაკო, იმისთვის რომ მოგვარდეს, იმისთვის რომ წინ წავიდეთ, იმისთვის რომ სისტემას, რომელიც გავალდებულებს სკოლაში ატარო შვილი, გააგონო შენი ხმა, შენი სურვილი, შენი აზრი, შენი დაკვეთა.

 

შენ არ ხარ სტუმარი სკოლაში, შენ თანაბარუფლებიანი პარტნიორი ხარ და გააქტიურდი.

გაუზიარე შენი აზრი კარგზეც და ცუდზეც. უთხარი რა მოგწონს და რა არ მოგწონს. წაახალისე პოზიტივი და ყველას გასაგონად განიხილე ნეგატივი.

 

როგორი იქნება სკოლა ხვალ, შენს ხელშია. შენ უნდა მისცე დაკვეთა სახელმწიფოს, როგორი სკოლა გინდა შენი შვილისთვის. თუ შენ ჩუმად იქნები, არაფერი მოგვარდება. სისტემის ყველა რგოლის თანამშრომელი აიღებს ხელფასს, სხვადასხვა დროს, ბევრს ან ცოტას, შენ კი ის რაც უფასო გგონია, ძალიან ძვირი დაგიჯდება.  

 

შეხედეთ სერიოზულად სასკოლო ცხოვრებას!

აგიჩქარდეთ გული პატარების დიდ ამბებზე!

აიღეთ თქვენი წილი პასუხისმგებლობა!

სიჩუმე დანაშაულია!

ზურგს უკან ლაპარაკი, კიდევ უფრო დიდი დანაშაული!

 

მშობლებო, ხელის გულზე გიდევთ პრობლემები.

თქვით.

ილაპარაკეთ..

 

#მშობლებიგანათლებისთვის

განათლება

ხარისხიან განათლებას მეტი ფული სჭირდება

განათლებაზე სახელმწიფოს დანახარჯები იზრდება, თუმცა ქვეყნის მთლიან შიდა პროდუქტში განათლებაზე გაწეული ხარჯების წილი დაბალია, უფრო კონკრეტულად კი მშპ-ს 2.8 %-ს არ აღემატება (2016 წ). მაშინ, როცა განვითარებულ ქვეყნებში ამ მიმართულებით გაცილებით დიდ თანხებს ხარჯავენ. მაგალითად, შვედეთში, ნორვეგიასა და ფინეთში განათლებაზე მშპ-ს 7%-ზე მეტი იხარჯება. ინგლისის და ამერიკის მშპ-ს 5%-ზე მეტი ეთმობა, გერმანიაში, ხორვატიასა და იტალიაში – 4%-ზე მეტი.

მსოფლიო ბანკის მონაცემების თანახმად, განათლებას ერთი ფასი აქვს სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებისთვის. კავკასიონის ქედს აქეთ მდებარე საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი,  კულტურის, ფართობის და მოსახლეობის რაოდენობის განსხვავების მიუხედავად, მთლიან შიდა პროდუქტთან მიმართებაში თითქმის ერთნაირად იმეტებენ ფულს განათლებისთვის. სამივე შემთხვევაში განათლებაზე დანახარჯები 2-3%-ს შორის მერყეობს.

 Megikoli.jpg

 

 

განათლება

განათლებაზე სახელმწიფოს დანახარჯები იზრდება, ოჯახების ხარჯები კი იკლებს

განათლებაზე სახელმწიფოს დანახარჯები იზრდება, ოჯახების მიერ გაწეული ხარჯები კი იკლებს. ამის მიუხედავად ქვეყნის მთლიან შიდა პროდუქტში განათლებაზე გაწეული დანახარჯები 2.8%-ს არ აღემატება. (განათლების სამინისტროს ოფიციალური ინფორმაცია)
გრაფიკი1. განათლების დანახარჯები მთლიანი შიდა პროდუქტთან მიმართებაში (ნომინალური მშპ) 

Megi-2.jpg

გაცილებით თვალსაჩინოა განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ბიუჯეტის ზრდა. 2017 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში განათლების სამინისტრო დაფინანსების რაოდენობით მესამე ადგილზეა და 1. 116 მლრდ ლარი აქვს დასახარჯი.

გრაფიკი2. განათლების სამინისტროს ბიუჯეტი წლების მიხედვით

Megi-3.jpg

განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს გარდა, განათლების ხელშწყობისთვის ფულს სხვა სახელმწიფო ორგანოებიც ხარჯავენ. მათ შორის, თავდაცვის, კულტურის, შინაგან საქმეთა სამინისტროები, ასევე აფხაზეთის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, სპორტის და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინსიტრო, აჭარის მთავრობა, ადგილობრივი თვითმმართველობები და ა.შ. ოფიციალური სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ნაერთი ბიუჯეტის მიხედვით განათლების დარგის დაფინანსება ყოველწლიურად იზრდება.
გრაფიკა 3: საქართველოს ნაერთი ბიუჯეტის ხარჯები განათლებაზე (მლნ ლარი)

Megi-4.jpg

განათლებაში ინვესტირებას ოჯახებიც ახდენენ. ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, ოჯახების მიერ განათლებაზე გაწეული ხარჯების მოცულობა არაერთგვაროვანი კლების ტენდენციით ხასიათდება, თუმცა ბოლო მონაცემების თანახმად, შინამეურნეობების დანახარჯები კვლავ ასობით მილიონი ლარია.
გრაფიკი 4: შინამეურნეობების და არაკომერციული ორგანოების დანახარჯები განათლებაზე (მლნ. ლარი)

Megi-5.jpg

 

 

 

 

განათლება · საზოგადოება

სკოლა – ჩემი ფეისბუქფრენდების კედლებზე

ნაწილი 1 – სწავლის დაწყება – 15 სექტემბერი
15 სექტემბერს სწავლა რომ დაიწყო და მოსწავლეების მშობლებმა სოციალურ ქსელში გამოვფინეთ თეთრპერანგიანი გაპრანჭული შვილების ფოტოები, რამდენიმე “ფრენდის” გვერდზე საინტერესო დისკუსიას წავაწყდი. ფბ. საზოგადოების ერთი ნაწილი ამუნათებდა მეორე ნაწილის მხრიდან სკოლის დაწყებით გამოწვეულ სიხარულს. მეტიც, წერდნენ რომ სწავლის პროცესი ყველაზე დიდი ჯოჯოხეთია, სკოლა – ყველაზე საზიზღარი ორგანიზაცია, მოსწავლეები კი საცოდავი წიწილები, რომლებიც მშობლების ტელეფონში ფოტოკამერის ჩაჩხაკუნების შემდეგ, საბრალო მობუზულ არსებებად იქცევიან, აღტკინებულ-აჟიტირებული მშობლები კი სინამდვილეს თვალს არ უსწორებენ.
პირველი რაც ამ დისკუსიის წაკითხვის შემდეგ გავიფიქრე, იყო – სად არის ეს ხალხი მაშინ, როცა სკოლაში ბავშვების უფლებები ირღვევა? რატომ ტოვებენ შვილებს ისეთ ადგილას, სადაც ბავშვები თავს ცუდად გრძნობენ? თუ მათ, ჩემგან განსხვავებით, ჰგონიათ, რომ სკოლა ერთი დიდი სატანჯველია და ძირითადად უარყოფითი ემოცია აკავშირებთ, მაშინ რატომ არ იბრძვიან შეცვალონ სისტემა უკეთესობისკენ.

ნაწილი 2 – რა მოხდა შემდეგ – 1 ოქტომბერი
სწავლის დაწყებიდან ერთ კვირაში ფეისბუქზე ახალი თემა გაიხსნა – “ღმერთო დამეხმარე გავაკეთებინო ბავშვს დავალებები და დავრჩე მოსიყვარულე დედად, კულტურულ ქალად და ადექვატურ მეზობლად”.
აქ კი გაერთიანდა ფეისბუქსაზოგადოება. ისინი, ვინც სწავლის დასაწყისში განსხვავებულ აზრზე იყო, საერთო სატკივარი აღმოაჩნდათ.
“რატომ არ იწერება სტატიები, როგორ არ უნდა მოიქცეს მასწავლებელი მშობლებთან პირველი შეხვედრის დროს, გავუზიარებდი მაინც. რატომ ღმერთო, რატომ..”
გამოჩნდა იგივე პირველკლასელების თვალცრემლიანი ფოტოები გადაშლილ წიგნებთან და რვეულებთან, წარწერით – “იტანჯება”.
თეკოს წერა განსაკუთრებით უჭირს. სწორ ხაზებსაც ვერ ავლებს, მის დედას კი ნერვები არ ჰყოფნის. თავზე ადგას და დაჰკივის. დაბნეული თეკო თვლის, რომ მას არაფერი შეუძლია, მეცადინეობა კი ყველაზე ცუდი პროცესია დედამიწაზე.
იმედგაცრუებულია პირველკლასელის დედა თამუნა, რომელმაც მასწავლებელს თანამშრომლობა შესთავაზა და რჩევები ჰკითხა, როგორ დახმარებოდა შვილს საშინაო დავალების მომზადებაში. სანაცვლოდ, ზედმეტი და “უსარგებლო” აქტივობისთვის შენიშვნები მიიღო და მშობელთა კრებაზე კრიტიკის სუბიექტი გახდა.
6 წლის ნინუცა, მთელი წელი რომ ემზადებოდა სკოლისთვის, თან რეალისტური წარმოდგენა ჰქონდა სასწავლო გარემოზე, ტირის და უარს აცხადებს სკოლაში სიარულზე. მიზეზი მარტივია, მასწავლებელი ყვირის. ნინუცას თქმით, მასწავლებელმა ისიც უთხრათ, “გაგაჩენენ თქვენი მშობლები და მერე ჩვენ მოგვიყრიან სკოლაში ამ ბავშვებს, ჩვენ უნდა ვიჭყლიტოთ ტვინიო”. ნინუცა კახეთის ერთ-ერთი სოფლის სკოლაში სწავლობს.
სკოლაში სიარული დიდი ხანია არ ეხალისება მესამე კლასელ დანიელს. მასწავლებელი დეგენერატებს გვეძახის კუთხეში გვაყენებსო.
მეხუთე კლასელმა მალხაზიმ მათემატიკის სწავლას მოუკლო – ახალ მასწავლებელს თითქმის ყოველდღე სთხოვდა, მისთვის მახო დაეძახა, როგორც ყველა ეძახდა აქამდე, მაგრამ მასწავლებელი ვერ დაიყოლია. შედეგად საგანზე გული აიყარა, აქამდე წარმატებულ მოსწავლეს დედა ძალით სვამს სამეცადინოდ.

ორი კვირა საკმარისი აღმოჩნდა, რომ მოსწავლეები და მათი მშობლები განათლების სისტემის მანკიერებებს შეჯახებოდნენ. ისინი, ვისაც სკოლის დაწყება უხაროდა და ისინი, ვისაც არ უხაროდა, უკვე ერთ აზრზე შეჯერდნენ – სკოლასთან ურთიერთობა ნამდვილად არ არის სასიამოვნო.
ნაწილი 3 – ვინ არის დამნაშავე, როცა სასწავლო წლის დასაწყისშივე ჩიხში შედის სისტემა?!
კვლევები აჩვენებს, რომ ოჯახის მახასიათებლების შემდეგ, მოსწავლის სწავლის შედეგებზე მოქმედი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი მისი მასწავლებლის ხარისხია.
ნუთუ, ასე ძნელია, გვეყოს ნერვები ჩვენივე შვილებისთვის? ნუთუ, ასე ძნელია, მოვიძიოთ ინფორმაცია თამაშით სწავლების მეთოდებზე? ნუთუ, ასე ძნელია, გავაცნობიეროთ და შვილებსაც ავუხსნათ, რომ სკოლა მათი “სამსახურია”? ნუთუ, ასე ძნელია კუთხეში არ დააყენოთ და სამარცხვინო დაფაზე არ გამოაკრათ მოსწავლე? ნუთუ ასე ძნელია, პირველკლასელს პირველივი თვეში საშინაო დავალება არ მისცეთ? ნუთუ ასე ძნელია წითელი კალამი მწვანეთი ჩაანაცვლოთ? ნუთუ ასე ძნელია, სანამ მიეჩვევა, ფანქრით წერის უფლება მისცეთ, შეცდომის დაშვების შიში რომ მოუხსნათ? ნუთუ, ასე ძნელია, ხელებში არ ჩაარტყათ, როცა ზურგსუკან თითებზე ჩუმად ანგარიშობს? ნუთუ, ასე ძნელია, ხანდახან მერხიდან ადგომის უფლება მისცეთ ახალბედა მოსწავლეს? ნუთუ, ასე ძნელია, დასჯის მეთოდები წახალისებით ჩაანაცვლოთ? ნუთუ, ასე ძნელია, მოხალისე მშობელი ჩართოთ სასწავლო პროცესებში? ნუთუ, ასე ძნელია, თუ არ შევაყვარებთ, არ შევაჯავროთ მაინც ბავშვებს სწავლის პროცესი?
P.S. კარგი მასწავლებელი ამ წერილს თავის თავზე არ მიიღებს. მეტიც, დამეთანხმება. პირადად ჩემს თვალში არასოდეს იმხელა ფასი არ ჰქონია კარგ მასწავლებელს, როგორც ახლა. შესაბამისად, საუბარი იმაზე რომ მასწავლებლის იმიჯი დაეცა, სასაცილოა. ვიღაცის ეცემა, ვიღაცის იზრდება. საზოგადოება ადექვატურად აფასებს მოვლენებს. შესაბამისად, კომენტარები იმაზე, რომ “ყველას ერთ ქვაბში ნუ ხარშავ” და ა.შ. არ განიხილება.

 

 

განათლება · საზოგადოება

დატოვეთ ღირსება სკოლის გარეთ, შენობაში ის არ დაგჭირდებათ!

ცემა, წამორტყმა, ხელის კვრა, ყურის აწევა და თმის მოქაჩვა რომ საქართველოს სკოლებში ძალადობად არ ითვლება, პირადად ჩემთვის ახალი ამბავი არ არის. ჯერ კიდევ დაწყებით კლასში ორი ისეთი მასწავლებელი მყავდა, დაფასთან ცალი ყურით ჰაერში აწეულ ბავშვს მეორე, გაშლილი ხელით სახეში რომ ურტყამდნენ გაკვეთილის დროს. ერთი-ორჯერ მეც მომხვედრია ასეთი სილა და მწარედ მახსოვს გაცეცხლებული მასწავლებლის არათითზე დაბინავებული “კალიცოს” ნაკვალევი ჩემს ისედაც გაჩხიკინებულ ლოყაზე.
თუმცა ეს იყო 90-იანებში. მას შემდეგ მთელი ცხოვრება გავიდა და წესით, რაღაც სასიკეთოდ უნდა შეცვლილიყო. სწავლების ველური მეთოდები, ჩემი ასაკის გოგო-ბიჭებს რომ დღემდე ცუდად გვახსენებს სკოლას, გამოყენებიდან ამოიღეს. თუმცა მასწავლებლების დიდ ნაწილს ამ დრომდე ნერვები ეშლება, როცა ვინმე ბავშვთა უფლებების შესახებ საუბრობს.

ერთი წლის წინ ჩემს თავზე გამოვცადე, რომ სკოლის თანამშრომლების მხრიდან ფიზიკური ძალადობა, ყვირილი, მუქარა, შეურაცხყოფა, დამამცირებელი სიტყვებით მიმართვა ძალადობად ჯერ კიდევ არ მიიჩნევა.
ყველაფერი ასე დაიწყო:
ტელევიზიიდან თბილისის ცენტრალური უბნის ერთ-ერთ სკოლაში მივედი გადაღებაზე. ვიღებდით სიუჟეტს შესაძლო კორუფციულ სქემაზე განათლების სისტემაში. საქმეში ფიგურირებდა კონკრეტული დირექტორის ხელმოწერილი დოკუმენტები. ამიტომ ჯერ ტელეფონით დავუკავშირდი სკოლის ხელძღვანელს. პასუხს რომ თავი აარიდა, სკოლაში მივაკითხე. ხელმოწერილი დოკუმენტი ტელეეთერში უნდა მეჩვენებინა. სიუჟეტი რომ ცალმხრივი არ გამოსულიყო ყველა კანონიერი გზა უნდა მესინჯა დირექტორთან დასაკავშირებლად.
სკოლის შენობაში არ შემიშვეს, იმ მოტივით, რომ საგაკვეთილო საათები იყო. ბუნებრივია, შეჭრა არც მიცდია. ღია კარების ზღურბლიდან ვითხოვდი დირექტორთან შეხვედრას და გასაუბრებას.

ასაკიანი დარაჯი, ვინმე კოლია თავიდანვე არ გამოირჩეოდა ზრდილობით. კარში ჩამიდგა, თითქოს ძალით ვაპირებდი შეღწევას. დირექტორს დაურეკა. არ ვიცი, რა ბრძანება მიიღო, მაგრამ გათიშა თუ არა ტელეფონი, ცხვირში მომარტყა კარი და მომაძახა, რომ დირექტორი ადგილზე არ იყო. 

მოსწავლეებმა, რომლებიც საგაკვეთილო საათებში ეზოში დასეირნობდნენ, ჩურჩულით მიმანიშნეს დირექტორის ახალთახალ ძვირადღირებულ მანქანაზე და დაზუსტებით მითხრეს, რომ ადგილზე იყო და გვემალებოდა. (წესით კი ფიზკულტურა ჰქონდათ ამ ბავშვებს, მაგრამ დარბაზი არ გაგვაჩნია, ტენდერი არ ჩატარებულა ჯერ და დრო გაგვყავსო – მითხრეს. იქვე იყო ფიზკულტურის მასწავლებელიც.)

კიდევ ერთხელ ვცადე კოლიასთან კომუნიკაცია. ჰოლში, კარიდან ორ ნაბიჯში გავჩერდი და ვთხოვე: – დაზუსტებით ვიცი, რომ აქ არის და იქნებ კამერის გარეშე მაინც შემხვდეს, რომ მასზე ინფორმაცია ცალმხრივად არ გავაშუქოთ მეთქი. სრულიად მოულოდნელად დარაჯი ჩემსკენ თითქმის სირბილით წამოვიდა, მომვარდა, დაგეშილივით ჩამაფრინდა მკლავში, კარებისკენ წამაპორწიალა და ჩემს ძაღლივით გაგდებას შეეცადა. რასაკვირველია, თავის დაცვა ვცადე, წამიერად შევაჩერე, თუმცა კოლიამ მაჯობა, ერთი კარგად შემომიკურთხა და ძალით გამომაგდო.

მე, რომელიც ხელს არავის ვუშლიდი, ვიდექი კართან და კონსტრუქციულად ვითხოვდი სკოლის დირექტორთან შეხვედრას, ფიზიკური ძალის გამოყენებით გამომაგდეს. თქვენ წარმოიდგინეთ, ვიდეოკამერის თანხლებით მისულ არასურველ სტუმარს რომ ასე ექცევიან სკოლაში, რა ხდება დახურულ კარს მიღმა გაკვეთილზე, კაბინეტსა და დერეფნებში.
მთელი ამ ხნის განმავლობაში, გვერდით მედგა ოპერატორი, რომელიც ვიდეოკამერით იღებდა მოვლენებს. მათ შორის, ვიდეოზე იყო ასახული ის კადრებიც, სადაც ნათლად ჩანს, რომ არსად შეჭრის მცდელობა არ მაქვს, ფეხებში არავის ვუძვრები და სრულიად მოულოდნელად, ცამოწმენდილზე მაგდებს სკოლის შესასვლელიდან გარეთ ჩემს მკლავს ჩაბღაუჭებული დარაჯი.

რა თქმა უნდა, შემეძლო წამოვსულიყავი და მარტივად გამომეყენებინა ეს ვიდეო მასალა იმის მტკიცებულებად, რომ დირექტორმა არ მიმიღო. თუმცა რომ წარმოვიდგინე, როგორ ექცევიან იმ სკოლაში მოსწავლეებს, საიდანაც ჟურნალისტებს კინწისკვრით ყრიან, თავი მოვალედ ჩავთვალე, “ჭკუა მესწავლებინა” და ცოტა მეტად შემეწუხებინა სკოლის მოძალადე ადმინისტრაცია.

ჩემი უფლებების უხეში დარღვევის ფაქტზე პატრული გამოვიძახე. აი, მაშინ დაიწყო სკოლაში ის, რაც დაიწყო. სკა რომ შეარხიო და გააფთრებული ფუტკრები გარეთ გამოცვივდნენ, დაახლოებით მსგავსი სურათი იყო. აფუთფუთდა სკოლა. მოაწყდნენ ფანჯრებს. გაივსო დერეფანი.

მე მშვიდად ვიდექი ეზოში და პატრულთან ვარკვევდი, ჰქონდა თუ არა დარაჯს შენობის შესასვლელიდან ჩემი გამოთრევის უფლება. რა თქმა უნდა, არ ჰქონდა! პატრულის თანამშრომლები სრული გულმოდგინებით მოეკიდნენ საქმეს. შეამოწმოს ვიდეო კამერის ჩანაწერი. ცალსახად, ვუთხარი, რომ იმ დარაჯისთვის ჩივილს არ ვაპირებდი. ერთადერთი მიზანი მქონდა, სამართალდამცავებს სკოლის თანამშრომლებისთვის შეეხსენებინათ მათი და სხვისი უფლებების შესახებ.

დაკითხვის დროს შორიახლოს გვივლიდა სკოლის შენობიდან “წიომნად” გამოსული ორი თანამშრომელი, რომლებსაც, სავარაუდოდ, დირექტორისთვის უნდა ეცნობებინათ, რას ვუყვებოდი პატრულს. წავიდნენ თუ არა პატრულის თანამშრომლები სკოლის ადმინისტრაციის მოსანახულებლად, მომადგა ეს ორი ქალი.
– რატომ იტყუებით ახალგაზრდა? – მეკითხებიან დამცინავად და გამომცდელად.
– მე მეუბნებით ქალბატონო?
– ხო, თქვენ. სხვათაშორის, პატრულს კამერები უკვე შეუმოწმებია და იქ ძალადობის არანაირი კვალი არ ჩანს.
გამეცინა. კასეტა კამერაში იდო, კამერა ოპერატორს ჰქონდა, ოპერატორი გვერდით მედგა.
– მართლა? ვინ გითხრათ ქალბატონო? – შევეცადე შემეცხადებინა ეს ამბავი.
– ჰმ. ჩემი თვალით ვნახე, არაფერი ეგეთი ჩანაწერი ვიდეოზე არ იყო! – დაუსვა წერტილი.
ჭორს ავრცელებდნენ. სკოლის ორი თანამშრომელი იდგა იდგა ჩემს წინ და ურცხვად ავრცელებდნენ ჭორს.

პატრულმა სკოლაში გამაგრებულ დირექტორს შენობის გარეთ გამოსვლა მოსთხოვა. გამოვიდა ამალით. პედაგოგებით გარშემორტყმული. თითქოს ვინმე თავს ესხმოდა. იდგა პედაგოგების ალყაში და ეირზე ეტყობოდა დირექტორობა.

მივუახლოვდი. ვცდილობ გავესაუბრო. შეკითხვას ვუსვამ, მაგრამ ვინ მაცდის. არის ერთი გნიასი. მივლიან გარშემო, მიყვირიან. ისე გამლანძღეს, ისე გამთათხეს, კაციშვილი არ დაინტერესებულა, რა საქმეზე ვიყავით მისულები. რა იყო იმ საქმეში ისეთი, ამ ამბის ატეხვად რომ ღირდა.

– როგორ უბედავ დირექტორს ამდენ შეკითხვას, სად გაიზარდე, სად ?!

– ვინ გამოგგზავნა, ვინ, შე პროვოკატორი !! ოჯახი არ გყავს? არ გრცხვენია? 

– როგორ კადრულობ? რამდენს გიხდიან, გამოტყდი ახლავე! 

პედაგოგიური კოლექტივი ჩემს თვალწინ გადაიქცა ინსტიქტებით მოქმედ დაჯგუფებად. რაკი თავად სკოლის თანამშრომლები იყვნენ და მე – გარეშე პირი, ავტომატურად დამიპირისპირდნენ. 0 კრიტიკული აზროვნება. 0 სიმართლის გარკვევის სურვილი. 0 და 0-ზე უფრო დაბლა იმის ფიქრი, ვაითუ, არ იდგნენ სიმართლის მხარეს. ვაითუ, ეშლებოდათ რამე. ვაითუ, მართლა რამეს მალავდა მათი დირექტორი, ვაითუ, მართლა დაარღვია მათი სკოლის დარაჯმა ადამიანის უფლებები. თუმცა ვის ადარდებდა იქ ადამიანის უფლებები. ვის ახსოვდა, რომ ადამიანს აქვს უფლებები.. ვირი არ ჰყავდათ, თორემ უკუღმა შემსვავდნენ.

დირექტორიც იდგა მედიდურად, ხელქვეითებისგან შეგულიანებული და ერთი სიტყვაც არ დაძრა იმ მთავარ დოკუმენტზე, რის გამოც მას მივაკითხეთ. ამაში მშვენივრად გამოიყენა კოლექტივი და მასწავლებლებმაც გადასარევად გაართევეს თავი შესაძლო დანაშაულის დამალვას.
სადაც ჟურნალისტზე ძალადობა არ გაუკვირდათ, სადაც პატრულის იდენტიფიცირებული ძალადობის ფაქტი ჩაფარცხეს, სადაც ჭორად გაავრცელეს და თვითონვე დაიჯერეს, რომ კამერით არაფერი გადაგვიღია და ყველაფერი მოვიგონეთ, წარმოიდგინეთ როგორ განსხვავდება მათი რეალური სახე, იმ დეკლარირებული დამოკიდებულებისაგან, რასაც ბავშვთა მიმართ ძალადობის პრობლემის მიმართ იჩენენ. ფაქტია, თანამედროვე სკოლას არ აქვს არასასურველ ქცევაზე სწორი რეაგირების საკმარისი კომპეტენცია.
კიდევ ერთხელ თანავუგრძნობ ბავშვებს, ასეთ ადამიანებთან ურთიერთობას რომ ავალდებულებს სახელმწიფო.

P.S. წერილი არ ეხება იმ ერთეულ პედაგოგებს ვინც დაკისრებული მოვალეობა პირნათლად შეასრულა და გვერდი აგვიარა. ვისაც არც სეირის საყურებლად ეცალა და არც დირექტორის საამებლად სიტყვის გამოსვლის სურვილი ჰქონდა.

განათლება

ეროვნული გამოცდები – სასჯელი თუ ცხოვრების გზაჯვარედინი?!

უნარებში ეროვნული გამოცდის შემდეგ მეგობარს დავურეკე. აბიტურიენტი შვილი ჰყავს, ბავშვის ამბავი მაინტერესებდა. გაღიზიანებული შემხვდა. მგონი ვერაფერიც ვერ დაწერა ამ უტვინომ. დაბნეულა, იქ რომ შესულა და გამოვიდა ყურებჩამოყრილიო. არ ველოდი ასეთ პასუხს. გამიკვირდა. იმედია, ბავშვს არ ესმის ჩვენი საუბარი-მეთქი. როგორ არ ესმის, აქ ზის, შენ თვითონ დაელაპარაკეო – მიუგდო შვილს ტელეფონი. ბავშვმა დალაგებულად ჩამოაყალიბა რაც დაწერა. მასწავლებელსაც ვესაუბრე და ვვარაუდობთ, რომ ცუდი შედეგი არ მექნებაო. დედა რატომ ღელავს-მეთქი. რავიცი, დილიდან ქოთქოთებს, რომ ვერ ჩააბარო, რა უნდა გიყო, არ ვიციო!!
რა გინდათ ამ ბავშვებისგან?
გიკვირთ რატომ არის გამოცდა სტრესი? რატომ გამოდიან ბავშვები გამოცდიდან განერვიულებულები, ძალა გამოცლილები, უხასიათოდ?
წლების განმავლობაში სახლში თუ სკოლაში, ყოველი “დაჯექი იმეცადინე”-ს, ყოველი არ ნასწავლი მასალის, ყოველი გაცდენილი გაკვეთილის შემდეგ რომ ეროვნული გამოცდებით აშინებენ და ემუქრებიან ბავშვებს, ამ მართლაც მნიშვნელოვან ეტაპს რომ ბედნიერები ვერ შეხვდებიან, გასაკვირია ეს?
ბავშვობიდან დიდობაში გადასასვლელ საცალფეხო ხიდზე რომ გადადის მოსწავლე, თანადგომა უფრო სჭირდება თუ ნიშნისმოგება?! ცალკე მასწავლებელი ეტყვის, ხომ გეუბნებოდი – შემოდგომაზე ითვლიან წიწილებსო; ცალკე დედა იმუქრება – ერთი შედეგები გავიგო, მერე ნახავ შენო. გავა მერე ეს ბავშვი გამოცდაზე, ისე გავა რომ არავის სჯერა მისი, არავინ ენდობა, არავის აქვს მისი იმედი. გავა და ან საწერკალამი აუფეთქდება სიცხეში და ან ფეხები დაუსველდება წვიმაში – ეგეთ ქალაქში ცხოვრობს, სადაც უფროსებმა სანიაღვრე სისტემები ვერ გააკეთეს და კალმებშიც ფულს ზოგავენ. მაინც მოახერხებს, დაწერს რაღაცას და უფროსები, რომლებსაც ვერც ხარისხიანი პასტები უყიდიათ და ვერც ქალაქი მოუწესრიგებიათ, იმაზე ედავებიან – რატომ მხრებში გამართული, ომახიანად არ გამოდიხარ გამოცდიდან, რატომ ხარ დაბნეული და ძალა გამოცლილი, გულს რად მიხეთქავო.
აბიტურიენტები დაძაბული ფსიქიკით შედიან გამოცდებზე, თითქოს ამაზე უარესი აღარაფერი მოხდება მათ ცხოვრებაში. ბოლოს და ბოლოს, რა არის სანერვიულო – ზის და წერს. თუ რამე იცის – დაწერს თავისთვის, წყნარად და მშვიდად. არც სათვალის ზემოდან გადახედავს გამომცდელი, ვერც ძალით ჩაჭრას დაუპირებენ. რაც ისწავლა ჩააბარებს და გამოვა. რა არის აქ გულის გასახეთქი?! ან ქოლგით ხელში გარეთ ლოდინი რად უნდა?
– რომ ვერ ჩააბაროს? შესაძლოა, ეროვნული გამოცდები მართლაც ცხოვრების დიდი გზაჯვარედინია, მაგრამ ამით არც იწყება და არც მთავრდება ცხოვრება. სხვა უამრავი საშუალება არსებობს განათლების მისაღებად.
ახლა ნერვიულობას აზრი აღარ აქვს.
ნერვიულობა იქამდე სჯობდა, იმ 12 წლის განმავლობაში. როცა არ სწავლობდა ან არ ასწავლიდნენ ან არ გიჯერებდათ ან არ გეცალათ! და კიდევ ბევრი ან, მაგრამ მაინც ჩუმად იყავით, რომ ნერვები არ მოგშლოდათ.
ახლა ჩახუტების და პოზიტიური ემოციების გაცვლა-გამოცვლის დროა. ის დრო, ამდენი წელი რომ აშინებდით ბავშვებს – გახვალ ეროვნულ გამოცდებზე და მერე მე გავიცინებო!!
იცინეთ ახლა.. რა განერვიულებთ?!